Η ισραηλινή κυβέρνηση έλαβε πρόσφατα ριζοσπαστικά μέτρα για να αλλάξει το νομικό καθεστώς στη Δυτική Όχθη. Δείτε τι σημαίνουν αυτές οι αλλαγές και πώς προετοιμάζουν το έδαφος για την προσάρτηση.
QASSAM MUADDI | 11.2.2026 | Mondoweiss.net
Το Ισραήλ μόλις διέγραψε με νόμο την ύπαρξη των Παλαιστινίων από τη Δυτική Όχθη, και αυτό δεν είναι υπερβολή.
Μέχρι τώρα ήταν συνηθισμένο να λέγεται ότι η προσάρτηση της Δυτικής Όχθης από το Ισραήλ είναι γεγονός αλλά δεν έχει επισημοποιηθεί καθώς στην πράξη είχε ήδη δημιουργηθεί μια κατάσταση de facto προσάρτησης, παρόλο που η Δυτική Όχθη εξακολουθούσε να θεωρείται νομικά ξεχωριστή. Αυτό άλλαξε την Κυριακή.
Αν και το Ισραήλ δεν ανακοίνωσε τη νομική προσάρτηση της Δυτικής Όχθης, έθεσε τις νομικές βάσεις για αυτό. Το υπουργικό συμβούλιο ασφαλείας της ισραηλινής κυβέρνησης έλαβε μια σειρά αποφάσεων την Κυριακή που άλλαξαν το νομικό καθεστώς στη Δυτική Όχθη, περιορίζοντας δραματικά την ήδη περιορισμένη εξουσία του αυτοδιοικούμενου οργάνου που είναι γνωστό ως Παλαιστινιακή Αρχή (PA). Αυτό σηματοδοτεί την πρακτική έναρξη της επίσημης προσάρτησης της Δυτικής Όχθης — ξεκινώντας από συγκεκριμένες περιοχές.
Το νομοσχέδιο που απονέμει αυτές τις εξουσίες στο Ισραήλ εγκρίθηκε από το υπουργικό συμβούλιο στην τελική του μορφή και θα τεθεί σε ψηφοφορία από την ισραηλινή Κνέσετ. Όταν ψηφιστεί, το Ισραήλ θα έχει την εξουσία να επιβάλλει τον ισραηλινό νόμο σε περιοχές της Δυτικής Όχθης που ήταν υπό τον έλεγχο της Παλαιστινιακής Αρχής, ιδίως νόμους που ρυθμίζουν τις οικοδομικές άδειες. Το νομοσχέδιο, που αρχικά κατατέθηκε το 2023 και είναι γνωστό ως «Νομοσχέδιο για τις Αρχαιότητες», αφορά δεκάδες παλαιστινιακούς ιστορικούς χώρους στη Δυτική Όχθη. Επιπλέον, το ισραηλινό υπουργικό συμβούλιο αποφάσισε την Κυριακή να επιτρέψει στους Ισραηλινούς να αγοράζουν ακίνητα σε αυτές τις περιοχές, ανοίγοντας το δρόμο για μελλοντική ισραηλινή εγκατάσταση σε παλαιστινιακά δημογραφικά κέντρα.
Ιστορικό: Πώς χωρίζεται η Δυτική Όχθη
Σύμφωνα με τις Συμφωνίες του Όσλο του 1993, η Δυτική Όχθη χωρίστηκε σε τρεις διοικητικές περιοχές, καθεμία υπό διαφορετικό καθεστώς. Περίπου το 61% της Δυτικής Όχθης, που ταξινομείται ως Περιοχή C, τέθηκε υπό τον άμεσο στρατιωτικό και πολιτικό έλεγχο του Ισραήλ, και οι παλαιστινιακές κοινότητες που ζουν εκεί έχουν εκτοπιστεί συστηματικά από τα σπίτια τους με πρωτοφανείς ρυθμούς τα τελευταία δύο χρόνια. Είναι στην Περιοχή C όπου απαγορεύεται στους Παλαιστινίους να χτίζουν — και γίνονται τακτικά κατεδαφίσεις — ενώ οι ισραηλινοί οικισμοί επεκτείνονται εδώ και δεκαετίες.
Η Περιοχή Β, που αποτελεί το 22% της Δυτικής Όχθης, υπάγεται στον κοινό έλεγχο του Ισραήλ και της Παλαιστινιακής Αρχής, με την Παλαιστινιακή Αρχή να διαχειρίζεται τις πολιτικές υποθέσεις χωρίς την παρουσία της αστυνομίας και τον ισραηλινό στρατό να ελέγχει την ασφάλεια. Το υπόλοιπο 18% του εδάφους της Δυτικής Όχθης υπάγεται στην Περιοχή Α, συμπεριλαμβανομένων των αστικών κέντρων περίπου 15 πόλεων που λειτουργούν ως κέντρα εξουσίας της Παλαιστινιακής Αρχής.
Αυτή η διοικητική διαίρεση της Δυτικής Όχθης αποτελεί ουσιαστικά το status quo από το 1993, αλλά το Ισραήλ λαμβάνει τώρα νομικά μέτρα για να υπονομεύσει την εξουσία της Παλαιστινιακής Αρχής στις περιοχές που ελέγχει εν μέρει — τις περιοχές Α και Β — και όσο περισσότερο υπονομεύει αυτές τις αρχές, τόσο περισσότερο το Ισραήλ καταργεί ουσιαστικά τη νομική διάκριση μεταξύ της Δυτικής Όχθης και του Ισραήλ.
Σημαντική αλλαγή: Αγορά γης από Ισραηλινούς στη Δυτική Όχθη
Το πρώτο μέρος της απόφασης που έλαβε το ισραηλινό υπουργικό συμβούλιο την Κυριακή είναι η κατάργηση ενός νόμου της περιόδου της Ιορδανικής κατοχής που απαγόρευε στους μη ντόπιους να αγοράζουν ακίνητα, εκτός εάν είχαν ειδική άδεια από την κυβέρνηση. Τώρα, οι Ισραηλινοί μπορούν να αγοράζουν απευθείας ακίνητα στις περιοχές Α και Β, κάτι που ήταν ήδη δυνατό στο παρελθόν.
Οι Ισραηλινοί έποικοι έχουν από καιρό τη δυνατότητα να αποκτούν τον έλεγχο παλαιστινιακής γης στη Δυτική Όχθη, αλλά συχνά με αθέμιτα μέσα. Από το 1967, το Ισραήλ έχει διοχετεύσει γη στους Ισραηλινούς εποίκους μετατρέποντας παλαιστινιακή γη σε «στρατιωτικές ζώνες» και αργότερα σε οικισμούς. Επιπλέον, οι Ισραηλινοί έχουν επίσης επιδιώξει να αγοράσουν γη μέσω εγγεγραμμένων εταιρειών με ασαφή ιδιοκτησία, οι οποίες στη συνέχεια μεταβίβασαν την ιδιοκτησία στους εποίκους. Οι οργανώσεις Ισραηλινών εποίκων έχουν επίσης καθιερώσει την πρακτική της αναζήτησης Παλαιστινίων που έχουν δικαίωμα κληρονομιάς ακινήτων, ζουν εκτός της χώρας, και της επικοινωνίας μαζί τους μέσω εταιρειών για να τους κάνουν προσφορές αγοράς.
Ωστόσο, οι νέες αλλαγές σημαίνουν ότι οι Ισραηλινοί πολίτες δεν θα χρειάζεται πλέον να καταφεύγουν σε τέτοιες αμφιλεγόμενες πρακτικές για να αποκτήσουν παλαιστινιακή γη στη Δυτική Όχθη.
Αν και η νομική κίνηση του υπουργικού συμβουλίου δεν σημαίνει ότι η ισραηλινή κυβέρνηση μπορεί πλέον να αρχίσει να χτίζει οικισμούς στο κέντρο των παλαιστινιακών πόλεων, σημαίνει ότι οι Ισραηλινοί μπορούν να επικοινωνούν απευθείας με τους Παλαιστινίους που κατέχουν ακίνητα σε αυτές τις πόλεις και να τα αγοράζουν.
Με αυτόν τον τρόπο, Ισραηλινοί πολίτες ή οργανώσεις μπορούν να επικοινωνούν απευθείας με Παλαιστινίους στην Παλαιστίνη ή στη διασπορά και να τους πιέζουν να πουλήσουν τους τίτλους ιδιοκτησίας τους. Αυτό συμβαίνει ήδη στην Ιερουσαλήμ, παρόλο που η παλαιστινιακή κοινότητα της Ιερουσαλήμ παραμένει κοινωνικά αντίθετη στην πώληση ακινήτων σε Ισραηλινούς, θεωρώντας την ως μια μορφή αποικιακής κατάσχεσης. Ωστόσο, έχουν πραγματοποιηθεί περιστασιακά αμφιλεγόμενες πωλήσεις γης μεταξύ Ισραηλινών με ξένα διαβατήρια και Παλαιστινίων της Ιερουσαλήμ, ειδικά όταν οι πωλήσεις αυτές υπογράφηκαν από μη παλαιστινιακές θρησκευτικές αρχές στην Ιερουσαλήμ, όπως ο Έλληνας Ορθόδοξος Πατριάρχης της Ιερουσαλήμ, Θεόφιλος Γ΄, και ο Αρμένιος Πατριάρχης της Ιερουσαλήμ, Νουρχάν Μανουγκιάν.
Δεδομένου ότι αυτό είναι πλέον εφικτό για παλαιστινιακές ιδιοκτησίες στις Ζώνες Α και Β, ανοίγει ο δρόμος για τους ισραηλινούς εποίκους να ιδρύουν εύκολα προκεχωρημένους οικισμούς μέσα σε παλαιστινιακές πόλεις και κωμοπόλεις, φέρνοντας μαζί τους ισραηλινή στρατιωτική παρουσία για λόγους ασφαλείας. Αυτό συμβαίνει ήδη στην Παλιά Πόλη της Χεβρώνας, σε μια περιοχή γνωστή ως H1, όπου το Ισραήλ έχει διαχωρίσει τους παλαιστινιακούς κατοίκους της πόλης από τους εβραίους ισραηλινούς εποίκους και έχει συρρικνώσει τον φυσικό χώρο που είναι διαθέσιμος για τη ζωή και την κυκλοφορία των Παλαιστινίων. Οι Παλαιστίνιοι έχουν επίσης υποβληθεί σε αυστηρό ισραηλινό στρατιωτικό έλεγχο, επιδρομές σε σπίτια, συλλήψεις και παρακολούθηση, εκτός από την καθημερινή παρενόχληση από βίαιους ισραηλινούς εποίκους.
Από την αγορά γης έως την επέκταση των οικισμών
Για να ιδρυθεί ένας οικισμός εποίκων σε μια παλαιστινιακή πόλη, πιθανότατα δεν θα ξεκινούσε με την αγορά ακινήτου. Οι έποικοι θα επέβαλαν την παρουσία τους σε αυτές τις περιοχές με άλλα προσχήματα. Εδώ μπαίνει σε παιχνίδι το δεύτερο μέρος της απόφασης του ισραηλινού υπουργικού συμβουλίου της Κυριακής.
Με την έγκριση του τελικού σχεδίου του νομοσχεδίου για τις αρχαιότητες, το Ισραήλ προετοιμάζει το έδαφος για την ανάληψη του διοικητικού ελέγχου των ιστορικών χώρων στις παλαιστινιακές πόλεις. Οι ισραηλινοί έποικοι εισβάλλουν ήδη τακτικά σε αυτούς τους χώρους, συνήθως επικαλούμενοι θρησκευτικούς λόγους.
Ένα παράδειγμα είναι ο Τάφος του Ιωσήφ στη Ναμπλούς. Σύμφωνα με τους ντόπιους, ο τάφος περιέχει τα λείψανα ενός τοπικού αγίου του 19ου αιώνα, του Γιουσέφ Ντουεϊκάτ, ενώ οι ισραηλινοί έποικοι ισχυρίζονται ότι είναι ο τόπος ανάπαυσης του βιβλικού προσώπου, του Ιωσήφ. Από το 2021, οι ισραηλινές δυνάμεις πραγματοποιούν τακτικά επιδρομές στη Ναμπλούς με μεγάλες στρατιωτικές δυνάμεις, προκειμένου να συνοδεύσουν τους ισραηλινούς εποίκους για να πραγματοποιήσουν προσευχές, τραυματίζοντας και σκοτώνοντας Παλαιστίνιους πολλές φορές κατά τη διαδικασία. Η απόφαση του υπουργικού συμβουλίου της Κυριακής θα επιτρέψει, από νομική άποψη, στους εποίκους να εγκαταστήσουν μόνιμη βάση στο ιερό, δημιουργώντας μια κατάσταση παρόμοια με αυτή στο H1 της Χεβρώνας.
Στην Χεβρώνα, οι πρώτοι Ισραηλινοί έποικοι μετακόμισαν στην Παλιά Πόλη το 1979 με θρησκευτικούς ισχυρισμούς ότι τους επιτρέπεται να ζουν κοντά στο Τζαμί Ιμπραήμ, το οποίο στεγάζει τους τάφους των πατριαρχών που έχουν θρησκευτική σημασία για τους Μουσουλμάνους, τους Εβραίους και τους Χριστιανούς. Από τότε, οι Παλαιστίνιοι δέχονται συνεχείς πιέσεις από τους Ισραηλινούς εποίκους να πουλήσουν τις περιουσίες τους στην Παλιά Πόλη, όπου ήδη αντιμετωπίζουν διακρίσεις, παρενόχληση από τους εποίκους και περιορισμούς στη ζωή τους.
Σύμφωνα με αυτές τις νέες αποφάσεις, σε περιοχές όπως η Χεβρώνα, η ισραηλινή πολιτική διοίκηση θα είναι πλέον υπεύθυνη για την έκδοση οικοδομικών αδειών στην Παλιά Πόλη, αντί του παλαιστινιακού δήμου της Χεβρώνας. Αυτό σημαίνει περισσότερους περιορισμούς για τους Παλαιστινίους όσον αφορά την κατασκευή ή την επέκταση των σπιτιών τους, και ευκολότερη έκδοση εντολών κατεδάφισης για τα υπάρχοντα. Η Πολιτική Διοίκηση θα δημιουργήσει επίσης ένα δημοτικό όργανο για τους Ισραηλινούς εποίκους που έχουν αποικίσει την Παλιά Πόλη από το 1979. Η απόφαση έρχεται έξι μήνες μετά από μια προηγούμενη απόφαση της ισραηλινής κυβέρνησης να μεταβιβάσει την διοικητική εξουσία επί του τεμένους Ιμπραήμ στους Ισραηλινούς εποίκους. Η προηγούμενη απόφαση από τον Ιούλιο του περασμένου έτους είχε ανακαλέσει την εξουσία του ισλαμικού ιδρύματος επί του ιερού τόπου.
Μια άλλη πόλη που θα επηρεαστεί άμεσα είναι η Βηθλεέμ, όπου η διοικητική εξουσία επί του θρησκευτικού χώρου του τάφου της Ραχήλ, που βρίσκεται μόλις εκατοντάδες μέτρα μακριά από το κέντρο της παλαιστινιακής πόλης, μεταβιβάστηκε στους Ισραηλινούς εποίκους. Το Ισραήλ μπορεί πλέον να ελέγχει τις οικοδομικές άδειες στην περιοχή γύρω από τον χώρο, την οποία οι ισραηλινές αρχές έχουν ήδη επεκτείνει κατά 10 dunams (1 εκτάριο).
Αυτή η περιοχή είναι πολύ πιθανό να χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή οικιστικών μονάδων για τους εποίκους, ακριβώς δίπλα στην αστική περιοχή της Βηθλεέμ. Η πόλη είναι ήδη αναγκασμένη να ζει με έναν ισραηλινό στρατιωτικό πύργο στη μία πλευρά ενός κεντρικού δρόμου, ως μέρος του τείχους που απομονώνει την περιοχή του Τάφου της Ραχήλ από την πόλη. Δεδομένης της πιθανότητας πρόσθετης παρουσίας εποίκων πίσω από το τείχος, η στρατιωτική παρουσία του Ισραήλ και οι επιδρομές του στην πόλη θα αυξηθούν επίσης.
Η κατάληψη ιστορικών τοποθεσιών στερεί επίσης από τους Παλαιστινίους την πρόσβαση στο δικό τους πολιτιστικό κληροδότημα, ενισχύοντας περαιτέρω την ισραηλινή παρουσία στην περιοχή. Για παράδειγμα, τον Νοέμβριο του περασμένου έτους, το Ισραήλ αποφάσισε να κατασχέσει 1.800 dunams (180 εκτάρια) στην παλαιστινιακή πόλη Σεβάστεια, βόρεια της Ναμπλούς, όπου βρίσκονται αρχαιολογικοί χώροι από την εποχή των Χαναανιτών, των Ρωμαίων, των Βυζαντινών και των Μουσουλμάνων. Οι ισραηλινοί έποικοι εισβάλλουν όλο και πιο συχνά στους αρχαιολογικούς χώρους της Σεβάστειας από πέρυσι, και το Ισραήλ έχει αρχίσει να σχεδιάζει την κατασκευή ενός ισραηλινού αρχαιολογικού πάρκου στην περιοχή. Η Σεβάστεια αποτελεί σημαντικό τουριστικό αξιοθέατο για τους Παλαιστινίους στη Δυτική Όχθη, και ο τουρισμός είναι η κύρια πηγή εισοδήματος για την πόλη. Η κατάσχεση της αρχαιολογικής περιοχής από το Ισραήλ θα το τερματίσει.
Η απόφαση της Κυριακής θα επηρεάσει 13 παλαιστινιακούς ιστορικούς χώρους σε όλη τη Δυτική Όχθη.
Η «πιο σημαντική» απόφαση των εποίκων από το 1967
Η κίνηση αυτή έχει χαρακτηριστεί από το συμβούλιο των ισραηλινών εποίκων ως «η πιο σημαντική από το 1967», καθώς μετατρέπει την προσάρτηση της Δυτικής Όχθης από το Ισραήλ από μια μη αναγνωρισμένη πρακτική πραγματικότητα σε κάτι νομικά εδραιωμένο. Η απόφαση μετατρέπει επίσης την Παλαιστινιακή Αρχή σε μια ομάδα δημοτικών φορέων συνδεδεμένων με μια κεντρική διοίκηση, στερημένη από τις περιορισμένες εξουσίες που μέχρι τώρα ισχυριζόταν ότι ασκούσε στις περιοχές Α και Β.
Αυτό σημαίνει ότι το Ισραήλ έχει αφαιρέσει επίσημα κάθε συλλογική ύπαρξη των Παλαιστινίων στη Δυτική Όχθη, διοικητική ή πολιτική, από το νομικό του πλαίσιο. Από νομική άποψη, ορισμένες περιοχές της Δυτικής Όχθης που κατοικούνται από Παλαιστινίους μπορούν πλέον να θεωρηθούν μέρος του Ισραήλ.
Τη Δευτέρα, ο Ισραηλινός υπουργός Οικονομικών Μπεζαλέλ Σμοτρίτς καυχήθηκε ότι συνέταξε προσωπικά τις αποφάσεις που ενέκρινε το υπουργικό συμβούλιο. Ο Σμοτρίτς δήλωσε ότι το Ισραήλ «εργάζεται μέσα σε ένα σαφές νομικό πλαίσιο για να εξασφαλίσει τον έλεγχό του επί της Δυτικής Όχθης και να δημιουργήσει μια σταθερή πραγματικότητα για τα επόμενα χρόνια», προσθέτοντας ότι το Ισραήλ «βάζει τέλος στην ιδέα ενός αραβικού κράτους τρομοκρατίας στην καρδιά της χώρας».
Οι αποφάσεις του υπουργικού συμβουλίου είναι σύμφωνες με τον δηλωμένο στόχο του Ισραήλ να καταστρέψει την ιδέα ενός παλαιστινιακού κράτους. Η Κνέσετ του Ισραήλ είχε ήδη ψηφίσει τον Ιούλιο του 2025 ένα νομοσχέδιο που επιτρέπει στο υπουργικό συμβούλιο να προσαρτήσει τη Δυτική Όχθη, ένα χρόνο μετά την ψήφιση ενός νομοσχεδίου που απορρίπτει την ίδρυση παλαιστινιακού κράτους οπουδήποτε στην ιστορική Παλαιστίνη. Το 2018, η Κνέσετ ψήφισε τον «Νόμο για το Εθνικό Κράτος», ο οποίος ορίζει ότι το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση μεταξύ του ποταμού και της θάλασσας ανήκει αποκλειστικά στον εβραϊκό λαό.
Τη Δευτέρα, οκτώ αραβικές και ισλαμικές χώρες καταδίκασαν τις αποφάσεις του ισραηλινού υπουργικού συμβουλίου σε κοινή δήλωση. Η Παλαιστινιακή Αρχή καταδίκασε την κίνηση, χαρακτηρίζοντάς την «άκυρη», «παραβίαση των Συμφωνιών του Όσλο» και «πρακτική εφαρμογή των σχεδίων προσάρτησης και εκδίωξης», καλώντας τη διεθνή κοινότητα να παρέμβει για να σταματήσει αυτές τις αποφάσεις. Το Υπουργείο Εξωτερικών της Ιορδανίας καταδίκασε τις αποφάσεις του ισραηλινού υπουργικού συμβουλίου, λέγοντας ότι στοχεύουν στην «επιβολή παράνομης εξουσίας εποικισμού» σε παλαιστινιακό έδαφος.
Η ισραηλινή οργάνωση Peace Now καταδίκασε επίσης την κίνηση, λέγοντας ότι αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής για την εδραίωση του ισραηλινού ελέγχου, τη διακοπή της εδαφικής συνέχειας της Παλαιστίνης και την υπονόμευση οποιασδήποτε μελλοντικής λύσης δύο κρατών.
Qassam Muaddi
Ο Qassam Muaddi είναι ο Παλαιστίνιος συντάκτης του Mondoweiss.
Ακολουθήστε τον στο Twitter/X στο @QassaMMuaddi.
